Eksperymenty CMS oraz TOTEM

Detektory wykorzystywane w eksperymencie TOTEM przy współpracy z CMS służą do badania całkowitych przekrojów czynnych, rozpraszania elastycznego i dysocjacji dyfrakcyjnej protonów zderzanych w akceleratorze LHC oraz zjawiska wyłącznej centralnej produkcji cząstek.
Realizacja badań w CERN wymaga tworzenia najnowocześniejszych systemów informatycznych. Współpraca AGH z TOTEM rozpoczęła się w 2009 r. od staży wakacyjnych dla studentów informatyki. W roku 2013 Katedra Informatyki (obecnie Instytut Informatyki) została oficjalnym członkiem eksperymentu TOTEM, a od roku 2018 – również eksperymentu CMS. Obecnie współpracę z CERN koordynują dr hab. inż. Maciej Malawski, prof. AGH oraz dr Leszek Grzanka.
Zespół z AGH zajmuje się przede wszystkim rozwojem i zapewnieniem jakości oprogramowania do rekonstrukcji danych i symulacji odpowiedzi detektorów na potrzeby fizyki „w przód” w TOTEM. Dodatkowym elementem prac informatycznych jest zastosowanie przetwarzania równoległego do analizy dużych zbiorów danych, z użyciem nowoczesnych środowisk klastrów i chmur obliczeniowych.
Co roku w te prace angażuje się kilkoro studentów w ramach wakacyjnych staży w CERN, odbywanych w grupie kierowanej przez Valentinę Avati. Tematy te są często rozwijane w formie prac inżynierskich i magisterskich. Efekty tych prac są wysoko oceniane przez współpracujących fizyków z CERN i stanowią wkład do wspólnych wyników, takich jak niedawno ogłoszone odkrycie odderonu – quasi-cząstki składającej się z nieparzystej liczby gluonów, której istnienie przewidziano prawie 50 lat temu.